แผนปฏิบัติการจัดการความหลากหลายทางชีวภาพ พ.ศ. 2560-2564

ยุทธศาสตร์ที่ 2 อนุรักษ์ และฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพ

แผนปฏิบัติการ
เป้าหมาย
ภายในปี พ.ศ. 2563 อัตราการสูญเสียแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ รวมทั้ง พื้นที่ป่าไม้ และระบบนิเวศชายฝั่ง ลดลงร้อยละ 50
ภายในปี พ.ศ. 2563 ชนิดพันธุ์ที่ถูกคุกคามและชนิดพันธุ์เฉพาะถิ่นมีสถานภาพการอนุรักษ์และการจัดการที่ดีขึ้น และมีมาตรการในการอนุรักษ์และคุ้มครองถิ่นที่อยู่อาศัยของชนิดพันธุ์ดังกล่าว
ภายในปี พ.ศ. 2564 มีการเชื่อมโยงเครือข่ายพื้นที่คุ้มครอง และตัวแทนทางนิเวศ และมีมาตรการการจัดการในพื้นที่วิกฤติและมีความสำคัญทางความหลากหลายทางชีวภาพและบริการจากระบบนิเวศ
ภายในปี พ.ศ. 2564 มีกลไกและมาตรการด้านการบริหารจัดการ นโยบาย หรือกฎหมายในการอนุรักษ์และปกป้องคุ้มครองความหลากหลายทางพันธุกรรมของประเทศ
ตัวชี้วัด

1 ชนิดพันธุ์ที่ใกล้สูญพันธุ์ และชนิดพันธุ์เฉพาะถิ่น อย่างน้อย 5 ชนิด มีจำนวนประชากรเพิ่มขึ้น และมีมาตรการในการอนุรักษ์และคุ้มครองถิ่นที่อยู่อาศัยของชนิดพันธุ์ดังกล่าว

2 จำนวนเครือข่ายพื้นที่คุ้มครองและตัวแทนทางนิเวศที่ได้รับการเชื่อมโยงเพื่อการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น อย่างน้อย 5 แห่ง

3 มีการกำหนดมาตรการการจัดการในพื้นที่วิกฤติและพื้นที่ที่มีความสำคัญทางความหลากหลายทางชีวภาพ อย่างน้อย 2 แห่ง

4 มีเครื่องมือ กลไก หรือ กฎระเบียบในการบริหารจัดการอนุรักษ์และปกป้องคุ้มครองความหลากหลายทางพันธุกรรมของประเทศ

5 อัตราการสูญเสียแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ รวมทั้งพื้นที่ป่าไม้และระบบนิเวศชายฝั่งลดลง ร้อยละ 50 จากปีฐาน 2557

มาตรการ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.1.1.1 พัฒนาระบบ กำหนดมาตรการและจัดตั้งพื้นที่คุ้มครองและพื้นที่อนุรักษ์เพื่อคุ้มครองพื้นที่ที่มีระบบนิเวศ พิเศษเฉพาะรวมถึงชนิดพันธุ์ที่หายากโดยการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและชุมชนในพื้นที่ 1. โครงการผลิตอาหารที่ยั่งยืนและการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่วิกฤต (Sustainable Food Production and Natural Resources Conservation in Critical Landscapes)
2. กำหนดเขตพื้นที่และมาตรการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ที่มีความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศ
3. จัดทำมาตรการที่เหมาะสมเพื่อประกาศเขตพื้นที่คุ้มครองทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง
4. การติดตามการดำเนินงานเพื่อจัดตั้งพื้นที่สำคัญเพื่อการอนุรักษ์พืช
2.1.1.2 เพิ่มประสิทธิภาพและความเข้มแข็งในการจัดการพื้นที่คุ้มครอง พื้นที่อนุรักษ์ พื้นที่วิกฤต และพื้นที่ที่มีความสำคัญทางความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศ 1. ประเมินประสิทธิภาพการจัดการพื้นที่คุ้มครองและพื้นที่อนุรักษ์ตามกฎหมาย
2. จัดหาและเพิ่มขีดความสามารถเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการสำรวจประเมินสถานภาพ ตรวจสอบติดตามการเปลี่ยนแปลงสภาพป่า
3. สร้างเครือข่ายความร่วมมือ ตรวจสอบสิทธิครอบครองในพื้นที่ป่าไม้ ป่าชายเลน และจัดทำระบบฐานข้อมูล
2.1.1.3 เชื่อมโยงเครือข่ายพื้นที่คุ้มครองเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการในระดับพื้นที่ คงความสมบูรณ์ของแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติและระบบนิเวศ 1. วางกรอบแนวทางและดำเนินงานเพื่อเชื่อมต่อระบบนิเวศ (corridor) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการพื้นที่คุ้มครองและระบบนิเวศ
2.1.1.4 พัฒนาสมรรถนะของบุคลากร เครือข่ายภาคประชาสังคมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมาย ที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์และคุ้มครองระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพ 1. อบรมเจ้าหน้าที่และชุมชนในพื้นที่ให้มีความรู้ความเข้าใจและสามารถใช้กฎหมายระเบียบปฏิบัติ หลักการทางรัฐศาสตร์และสังคมศาสตร์ในกระบวนการป้องกันและปราบปรามการฝ่าฝืนกฎหมายว่าด้วยป่าไม้
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.1.2.1 ศึกษา สำรวจ ประเมินสถานภาพ/ศักยภาพของระบบนิเวศและแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ และองค์ประกอบของความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศต่างๆ เพื่อวางแผนและมาตรการการจัดการชนิดพันธุ์ และถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ 1. ควบคุมป้องกันทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และระบบนิเวศ
2. ศึกษาสำรวจประเมินสถานภาพความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศ และพื้นที่อนุรักษ์
3. ศึกษา สำรวจ และติดตามสถานภาพขององค์ประกอบความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศ ในพื้นที่ตัวแทนของระบบนิเวศ และพื้นที่วิกฤต (hotspot) ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ
4. ศึกษาศักยภาพของพื้นที่เพื่อเตรียมประกาศเขตพื้นที่คุ้มครอง/พื้นที่อนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง
5. ศึกษาและกำหนดมาตรการการจัดการในพื้นที่ตัวแทนของระบบนิเวศและพื้นที่วิกฤต
6. ศึกษาระบบนิเวศป่าชายเลนที่มีสภาพเสื่อมโทรมและถูกรบกวนจากชุมชนเพื่อหามาตรการป้องกันแนวทางปฏิบัติและการอนุรักษ์พื้นที่
7. โครงการอนุรักษ์เพื่อสนองพระราชดำริ: การศึกษาชีววิทยา นิเวศวิทยา และอนุกรมวิธานของหิ่งห้อยเพื่อการอนุรักษ์และประยุกต์ใช้บ่งชี้คุณภาพสิ่งแวดล้อมโดยการมีส่วนร่วมของเยาวชน
8. อนุรักษ์พันธุ์ไม้ป่าชายเลนแบบมีส่วนร่วม
2.1.2.2 เตรียมความพร้อมเพื่อรองรับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ต่อระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพ 1. โครงการเพิ่มศักยภาพในการกักเก็บคาร์บอนและการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพโดยการอนุรักษ์ ฟื้นฟูและจัดการระบบนิเวศพรุอย่างยั่งยืน (Maximizing carbon sink capacity and conserving biodiversity through sustainable conservation, restoration and management of peat-swamp ecosystem)
2. บริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
3. ศึกษาและจำแนกพื้นที่อ่อนไหวและระบบนิเวศสำคัญที่มีแนวโน้มได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และกำหนดแผนปฏิบัติการคุ้มครองและฟื้นฟู
4. ศึกษาผลกระทบต่อระบบนิเวศป่าไม้และสัตว์ป่าจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และเตรียมมาตรการในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงและการจัดการระบบนิเวศและสัตว์ป่าในอนาคต
5. โครงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศภาคปศุสัตว์
2.1.2.3 ฟื้นฟูระบบนิเวศโดยเฉพาะระบบนิเวศที่เสื่อมโทรมทั่วประเทศ 1. ฟื้นฟูระบบนิเวศโดยการริเริ่มจากท้องถิ่น ภาคประชาชน และภาคเอกชน
2. การทดลองฟื้นฟูป่าชายเลนในพื้นที่วิกฤต
3. การฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งทะเลโดยการจัดสร้างปะการังเทียมแบบบูรณาการ
4. ฟื้นฟูทรัพยากรปะการัง/ อนุรักษ์ ฟื้นฟู และป้องกันทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอย่างมีส่วนร่วม
5. การฟื้นฟูป่าเพื่อเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ป่าอนุรักษ์และป่าสงวน
6. โครงการพัฒนาตามแผนแม่บทการจัดการประมงทะเลไทย
7. ปลูกป่าต้นน้ำ ป่าชายเลน และป่าชุมชน
8. ฟื้นฟูทรัพยากรสัตว์น้ำด้วยปะการังเทียมจากลูกถ้วยฉนวนไฟฟ้า
9. ตามรอยพ่อรู้รักษ์พิทักษ์ผืนป่า
10. จัดลำดับความสำคัญและวางมาตรการในการฟื้นฟูระบบนิเวศที่สำคัญ
11. โครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูประชากรในระบบนิเวศของพรรณไม้ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์
12. ติดตาม ประเมินผลการจัดการฟื้นฟูสังคมพืชในแต่ละภูมินิเวศในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ
13. โครงการฟื้นฟูทรัพยากรประมงในทะเลสาบสงขลา
14. อนุรักษ์ ฟื้นฟูแหล่งน้ำ ตามแนวทางเชิงนิเวศ
15. อนุรักษ์และฟื้นฟูสภาพแวดล้อมเชิงนิเวศในเขตปฏิรูปที่ดินโดยให้เกษตรกรมีส่วนร่วม ด้วยการสนับสนุนการปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.1.3.1 จัดทำมาตรการเชิงนโยบายกฎหมายและการจัดการรวมถึงแผนการปกป้องคุ้มครอง และฟื้นฟูชนิดพันธุ์พื้นเมือง ตลอดจนแหล่งที่อยู่อาศัยดังกล่าวโดยให้ลำดับความสำคัญกับชนิดพันธุ์ที่มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ ใกล้สูญพันธุ์ และใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง 1. จัดทำคู่มือ/ทะเบียนรายชื่อชนิดพันธุ์ที่ถูกคุกคามสำหรับภาคส่วนที่เกี่ยวข้องเพื่อดำเนินการอนุรักษ์และฟื้นฟู
2. จัดทำแนวทางและมาตรการอนุรักษ์ คุ้มครอง ฟื้นฟูชนิดพันธุ์พืช สัตว์ในทะเบียนสถานภาพชนิดพันธุ์ที่ถูกคุกคามและใกล้สูญพันธุ์ของประเทศไทย (Thailand red data)
3. อนุรักษ์ชนิดพันธุ์พืชป่าเฉพาะถิ่นหายากและใกล้สูญพันธุ์
2.1.3.2 ส่งเสริมและสนับสนุนโดยการเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ ตลอดจนฝึกอบรมให้ความรู้แก่ชุมชนท้องถิ่นและผู้เกี่ยวข้อง และจัดตั้งเครือข่ายเพื่อดูแล คุ้มครองและฟื้นฟูชนิดพันธุ์เฉพาะถิ่น ชนิดพันธุ์ที่ถูกคุกคามและชนิดพันธุ์พื้นเมือง 1. โครงการเขตอนุรักษ์พันธุ์ปลา ประชามีสุข (อ่างเก็บน้ำเขื่อนอุบลรัตน์)
2. จัดอบรมการคุ้มครองและฟื้นฟูชนิดพันธุ์เฉพาะถิ่นและชนิดพันธุ์ที่ถูกคุกคามแก่ชุมชนท้องถิ่น
3. จัดตั้งเครือข่ายคุ้มครองชนิดพันธุ์พื้นเมืองที่ถูกคุกคามโดยชุมชนมีส่วนร่วม ควบคู่กับการเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ให้ความรู้
4. โครงการอนุรักษ์ในถิ่นที่อยู่อาศัย (in situ) สัตว์พื้นเมืองร่วมกับเกษตรกร
5. โครงการเฉลิมพระเกียรติจากสัตว์พื้นเมืองประจำถิ่น
2.1.3.3 ส่งเสริมบทบาทการดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการดำเนินงานด้านอนุรักษ์ ฟื้นฟู และปกป้องคุ้มครองชนิดพันธุ์พืชและสัตว์ทั้งในถิ่นที่อยู่อาศัยและนอกถิ่นที่อยู่อาศัย 1. โครงการต่อต้านการค้าสัตว์ป่าที่ผิดกฎหมาย (Combating Illegal Wildlife Trade, focusing on Ivory, Rhino Horns, and Pangolin in Thailand)
2. จัดทำแผนจัดการเพื่อคุ้มครองสมุนไพรในพื้นที่เขตอนุรักษ์
3. อนุรักษ์ คุ้มครอง และฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้และ สัตว์ป่าอย่างยั่งยืน
4. อนุรักษ์ วิจัย ฟื้นฟู สัตว์ป่าหายาก
5. ศึกษาและดำเนินการเพื่อนำสัตว์ป่าคืนสู่ธรรมชาติ
6. การอนุรักษ์กล้วยไม้แบบบูรณาการ
7. การอนุรักษ์พันธุ์กล้วยไม้ป่าและไม้ลานในถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ
8. เพาะและขยายพันธุ์เพื่อเพิ่มจำนวนพืชน้ำ (เช่น พลับพลึงธาร) ที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามในธรรมชาติ
9. เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพรรณไม้น้ำชนิดหายากและ ถูกคุกคามในแหล่งธรรมชาติ
10. โครงการศึกษาวิธีการอนุรักษ์นอกถิ่นที่อยู่อาศัย (ex situ conservation) และการขยายพันธุ์ของเฟิน ถิ่นเดียวและเฟินหายากของประเทศไทย
11. โครงการศึกษาวิธีการอนุรักษ์นอกถิ่นที่อยู่อาศัย (ex situ conservation) และการขยายพันธุ์ของพืชไร่ในประเทศไทย
12. อนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและสิ่งแวดล้อมในสวนสัตว์ภายในพื้นที่สวนสัตว์ของแต่ละสวนสัตว์
13. โครงการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพ
14. โครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูประชากรในระบบนิเวศของพรรณไม้ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์
15. สำรวจ ขยายพันธุ์ และสร้างสวนรวมพันธุ์ไม้ป่าชายเลนและชนิดพันธุ์หายากตาม IUCN Red List
16. การจัดทำสวนสมุนไพรในชุมชน
17. โครงการจัดสร้างสวนรวมพันธุ์ไม้ป่า
18. การอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ป่า - พื้นที่ป่า เขาน้ำซับ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรีราชา - พื้นที่ป่า อ.ปะคำ จ.บุรีรัมย์
2.1.3.4 สนับสนุนงานวิจัยและติดตามการเปลี่ยนแปลงชนิดพันธุ์ที่ถูกคุกคามเพื่อการอนุรักษ์ชนิดพันธุ์ 1. การศึกษา สำรวจ และเผยแพร่ข้อมูลชนิดพันธุ์พืช ที่ถูกคุกคามในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ
2. ศึกษาวิจัยชนิดพันธุ์ที่ถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.1.4.1 อนุรักษ์และปกป้องคุ้มครองความหลากหลายทางพันธุกรรมที่ใช้ในการผลิตอาหารและการเกษตร 1. การสำรวจรวบรวมความหลากหลายทางชีวภาพของพืชพื้นเมือง พืชป่าที่เป็นเครือญาติกับพืชปลูก
2. พัฒนาเทคโนโลยีการเก็บรักษาเชื้อพันธุกรรมที่ใช้ในการผลิตอาหารและการเกษตร
3. สำรวจจัดจำแนกและประเมินสถานภาพการใช้ประโยชน์ของสายพันธุ์สัตว์
4. โครงการปรับปรุงพันธุ์และอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพพืชอาหารสัตว์
5. โครงการผลิตพันธุ์สัตว์น้ำ
6. โครงการอนุรักษ์และปกป้องคุ้มครองความหลากหลายพันธุกรรมสตอเบอรี่
7. พัฒนาแหล่งอนุรักษ์พันธุกรรมไม้ผลเขตร้อนเพื่อความยั่งยืนขององค์ความรู้สู่การพัฒนางานด้านการเกษตร
2.1.4.2 อนุรักษ์และปกป้องคุ้มครองความหลากหลายทางพันธุกรรมของพืชสัตว์ จุลินทรีย์ รวมทั้งพืชและสัตว์ป่า 1. การรวบรวมและอนุรักษ์พันธุ์ (เก็บรักษาเชื้อพันธุ์ ในแหล่งเก็บ และตรวจสอบแหล่งเก็บเชื้อพันธุ์)
2. โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
3. การสร้างแหล่งพันธุกรรมธรรมชาติของจระเข้สยาม (Siamese Crocodile; Crocodylussiamensis) ในอุทยานแห่งชาติปางสีดาและอ่างเก็บน้ำห้วยโสมง
4. พัฒนาสวนรวมพันธุ์ไม้ป่าชายเลน
5. การอนุรักษ์ข้าวป่าในสภาพธรรมชาติ
6. อนุรักษ์พันธุกรรมไม้ป่าชายเลนและป่าชายฝั่ง
7. แผนงานวิจัยการอนุรักษ์ความหลากหลายของทรัพยากรพันธุกรรมพืช
2.1.4.3 อนุรักษ์และปกป้องคุ้มครองความหลากหลายทางพันธุกรรมพืช และสัตว์พื้นเมือง และชนิดพันธุ์อื่นที่มีคุณค่าทางสังคมและวัฒนธรรม 1. โครงการศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรม และการจัดทำบัญชีข้อมูลของจุลินทรีย์ในกระเพาะรูเมนของสัตว์พื้นเมือง
2. ศึกษาการเก็บรักษา oocyte /ตัวอ่อน/เนื้อเยื่อสัตว์พื้นเมือง
3. โครงการขึ้นทะเบียนพันธุ์สัตว์พื้นเมืองประจำถิ่น
4. โครงการพัฒนาสัตว์เลี้ยงไทย
5. โครงการขึ้นทะเบียนพันธุ์พืชอาหารสัตว์พื้นเมืองหรือพันธุ์ที่ได้รับการพัฒนา
6. โครงการสำรวจและศึกษาวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพพืชอาหารสัตว์พื้นเมือง
7. โครงการศึกษาและสำรวจลักษณะพันธุกรรมสัตว์พื้นเมืองประจำถิ่น
8. โครงการศึกษาลักษณะน้ำเชื้อสัตว์พื้นเมืองไทย
9. โครงการสำรวจแหล่งประชากรกระบือพันธุ์ดีประจำถิ่น
10. ส่งเสริมและสนับสนุนการมีส่วนร่วมของเกษตรกรเพื่อใช้ประโยชน์จากพืชอาหารสัตว์พื้นเมือง
11. อนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพทางด้านปศุสัตว์
12. สำรวจเก็บรวบรวมตัวอย่างและพันธุกรรมพืชและสัตว์ทะเลร่วมกับ อบต. โรงเรียน ชุมชนท้องถิ่น เพื่อประเมินสถานภาพของทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง
2.1.4.4 ส่งเสริมการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการลดความเสี่ยงจากการสูญสลายของสายพันธุ์พืชและสัตว์พื้นเมือง 1. จัดทำลายพิมพ์ดีเอ็นเอ (DNA Fingerprint) พืชพื้นเมืองและสัตว์พื้นเมืองของไทย
2. โครงการเก็บรักษาเชื้อจุลินทรีย์ทางปศุสัตว์
3. โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมสัตว์พื้นเมืองไทยด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ
4. โครงการเก็บรักษาน้ำเชื้อปศุสัตว์ที่ได้รับการปรับปรุงพันธุ์ (Semen Bank)
5. ศึกษาการผลิตโคพื้นเมืองด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ (Advance Assistant Reproductive Molecular Biotechnology)
6. โครงการจำแนกสายพันธุ์สัตว์พื้นเมืองประจำถิ่นด้วยเทคนิคชีวโมเลกุล
7. รวบรวมและจัดทำข้อมูลพันธุกรรมระดับชีวโมเลกุล (ข้อมูลดีเอ็นเอ) ของพืชป่าแต่ละชนิดที่สำคัญจากแหล่งธรรมชาติ
8. การพัฒนาเครื่องหมายดีเอ็นเอแบบบาร์โค้ดจากข้อมูลทางพันธุกรรมของสัตว์มีกระดูกสันหลังที่พบในมหาวิทยาลัยรามคำแหง
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.1.5.1 ส่งเสริมการผสานการจัดการระบบนิเวศต่างๆ เข้าด้วยกัน สู่ภูมิทัศน์และชลทัศน์ ที่กว้างกว่า เพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนและคงไว้ซึ่งบริการทางนิเวศ 1. โครงการ Integrating Natural Capital and Sustainable Rice Production in Thailand
2. โครงการอนุรักษ์ถิ่นอาศัยของพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ที่มีความสำคัญระดับโลกในพื้นที่ภาคการผลิต (Conserving Habitats for Globally Important Flora and Fauna in Production Landscapes)
เป้าหมาย
ภายในปี พ.ศ. 2563 ควบคุมมลพิษให้อยู่ในระดับที่ไม่เสียหายต่อบทบาทหน้าที่ของระบบนิเวศ และต่อความหลากหลายทางชีวภาพ
ภายในปี พ.ศ. 2563 มีการประยุกต์ใช้เครื่องมือ/กลไก/แนวทางในการใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพที่ยั่งยืน ในทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง
ตัวชี้วัด

1 ร้อยละ 80 ของคุณภาพน้ำแหล่งน้ำผิวดินอยู่ในเกณฑ์ดี

2 ร้อยละ 88 ของคุณภาพน้ำแหล่งน้ำทะเลอยู่ในเกณฑ์ดี

3 จำนวนเครื่องมือ/กลไก/แนวทางที่ส่งเสริมให้เกิดการใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืนในแต่ละภาคส่วน (เกษตร ป่าไม้ ประมง ท่องเที่ยว)

มาตรการ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.2.1.1 ส่งเสริมให้มีการปฏิบัติตามมาตรฐานการเพาะปลูกพืชเกษตร การเลี้ยงปศุสัตว์ และการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยคำนึงถึงการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ และส่งเสริมให้เกษตรกรนำไปปฏิบัติ 1. เสริมสร้างมาตรฐานการปลูกสวนป่าเศรษฐกิจเพื่อเข้าสู่ประชาคมอาเซียน
2. การจัดการฟาร์มปศุสัตว์อย่างยั่งยืน
3. การกำหนดมาตรฐานการเพาะปลูกพืชเกษตรโดยคำนึงถึงความหลากหลายทางชีวภาพ และส่งเสริมให้เกษตรกรนำไปปฏิบัติ
4. ส่งเสริมการพัฒนาการเกษตรและปศุสัตว์อย่างยั่งยืน รวมถึงการควบคุมศัตรูพืชโดยชีววิธี โดยคำนึงถึงผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพ
5. ส่งเสริมการปฏิบัติตามระบบมาตรฐานสินค้าประมงให้เกิดความยั่งยืน
2.2.1.2 ใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพของพืชอย่างยั่งยืน รวมถึงการควบคุมเพื่อให้ผลผลิตที่เก็บเกี่ยวจากพืชป่ามีความยั่งยืน 1. จัดทำมาตรการส่งเสริมและมาตรฐานรับรองการใช้ผลิตภัณฑ์จากพืชที่ได้มาจากแหล่งที่มีการจัดการอย่างยั่งยืน
2. จัดการสวนป่าอย่างยั่งยืนตามมาตรฐานการจัดการสวนป่า
3. จัดทำทะเบียน ติดตาม และตรวจสอบผลผลิตที่ได้จากพืชป่า
2.2.1.3 อนุรักษ์และคุ้มครองพันธุ์พืชป่าไม่ให้สูญพันธุ์เนื่องจากการค้าระหว่างประเทศ 1. โครงการพัฒนาระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามระบบอนุญาตนำเข้า ส่งออก และนำผ่านตามอนุสัญญาไซเตส
2. ส่งเสริมการบังคับใช้และดำเนินการตามกฎหมายภายใต้อนุสัญญาไซเตสอย่างเคร่งครัด
3. ติดตาม ตรวจสอบสถานภาพชนิดพันธุ์พืชป่าที่มีการค้าขายระหว่างประเทศเพื่อจัดทำมาตรการคุ้มครอง
4. สนับสนุนและเสริมสร้างความเข้มแข็งของเครือข่ายเฝ้าระวังการค้าพืชป่าที่ผิดกฎหมาย
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.2.2.1 ประเมินศักยภาพในการรองรับของระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง และระบบนิเวศเปราะบางอื่น บริหารจัดการและควบคุมดูแลกิจกรรมของมนุษย์ที่อาจส่งผลกระทบต่อความหลากหลาย ทางชีวภาพและระบบนิเวศ 1. การจัดการขยะในทะเล (Marine Litter)
2. ประเมินศักยภาพการรองรับผลกระทบจากกิจกรรมของมนุษย์ในระบบนิเวศของทะเลและชายฝั่งพื้นที่ ชุ่มน้ำ และระบบนิเวศเปราะบางอื่น เพื่อกำหนดมาตรการในการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน รวมถึงควบคุมดูแลผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพ
3. ประเมินพื้นที่ที่เหมาะสมในการฟื้นฟูแนวปะการัง ที่ได้รับความเสียหายจากปรากฏการณ์ปะการังฟอกขาว
2.2.2.2 ติดตามตรวจสอบและลดผลกระทบจากกิจกรรมของมนุษย์ต่อความหลากหลาย ทางชีวภาพในระบบนิเวศเปราะบาง 1. ศึกษาการแก้ไขปัญหาและลดผลกระทบการเกิดปรากฏการณ์น้ำทะเลเปลี่ยนสีบริเวณชายฝั่งทะเล
2. เก็บตะกอนดินและสัตว์น้ำในแหล่งน้ำผิวดิน
2.2.2.3 ควบคุมกิจกรรมการประมงไม่ให้กระทบเสียหายรุนแรงต่อแหล่งที่อยู่อาศัย และชนิดพันธุ์สัตว์น้ำที่ถูกคุกคาม 1. ส่งเสริมการจัดการสัตว์น้ำเพื่อการประมงตามข้อถือปฏิบัติเพื่อการประมงอย่างรับผิดชอบ (code of conduct for responsible fisheries)
2. บริหารจัดการและควบคุมการทำประมงอย่างยั่งยืน
2.2.2.4 ศึกษาและประเมินปัจจัยด้านมลพิษที่ส่งผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศ 1. ศึกษาผลของอุณหภูมิต่อการเจริญเติบโตและการวางไข่ของสัตว์น้ำที่อยู่บริเวณชายฝั่งที่มีการขยายตัวของชุมชนค่อนข้างรวดเร็ว
2. การศึกษาความสัมพันธ์ของโลหะหนักที่มีการปนเปื้อนในระบบนิเวศและห่วงโซ่อาหารบริเวณคลอง ชะลองแวง จังหวัดปราจีนบุรี
3. ศึกษาและพัฒนาดัชนีชีวภาพในการบ่งชี้คุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน
4. ศึกษาเพื่อใช้ E. coli เป็นดัชนีบ่งชี้การปนเปื้อนของสิ่งปฏิกูลในแหล่งน้ำผิวดิน
5. การทดสอบความเป็นพิษของโลหะหนักและปิโตรเลียมไฮโดรคาร์บอนที่มีต่อสัตว์น้ำที่อยู่บริเวณชายฝั่งที่มีการขยายตัวของชุมชนค่อนข้างรวดเร็ว
6. การประเมินความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนโลหะหนักและปิโตรเลียมไฮโดรคาร์บอนต่อสิ่งมีชีวิตที่อยู่บริเวณชายฝั่งที่มีการขยายตัวของชุมชนค่อนข้างรวดเร็ว
2.2.2.5 ปรับปรุงหลักเกณฑ์ กฎระเบียบ และวางกลไกควบคุมและติดตามตรวจสอบผลกระทบของมลพิษต่อระบบนิเวศ 1. จัดให้มีระบบหรือช่องทางการมีส่วนร่วมของชุมชน ประชาชนในการติดตามตรวจสอบผลกระทบของมลพิษต่อระบบนิเวศจากโรงไฟฟ้า
2. ปรับปรุงมาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน
3. ปรับปรุงมาตรฐานคุณภาพสิ่งแวดล้อมทางทะเล
4. ตรวจสอบคุณภาพน้ำทะเลชายฝั่งและสิ่งแวดล้อมทางทะเลทั่วประเทศ
5. จัดทำและรักษาระบบการจัดการสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐาน ISO 14001 อย่างต่อเนื่อง
6. ติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อมเพื่อลดผลกระทบต่อระบบนิเวศโดยรอบโครงการ (ด้านทรัพยากรนิเวศในน้ำและผลิตผลชีวภาพทางทะเลของท่าเทียบเรือขนถ่ายน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับโรงไฟฟ้าพลังความร้อนกระบี่)
2.2.2.6 ทบทวนหลักเกณฑ์ กฎระเบียบ และกฎหมาย เพื่อกำหนดแนวทางในการหยุดยั้งการทำลายระบบนิเวศ 1. ทบทวนและปรับปรุงหลักเกณฑ์ กฎระเบียบ แนวทางปฏิบัติที่เกี่ยวกับการดำเนินกิจกรรม/โครงการที่อาจมีผลกระทบกับความหลากหลายทางชีวภาพ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีความสำคัญและพื้นที่วิกฤตทางความหลากหลายทางชีวภาพ รวมถึง ระบบนิเวศที่มีความเปราะบางและอาจได้รับผลจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.2.3.1 พัฒนาและส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศโดยคำนึงถึงศักยภาพในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ ความสามารถในการให้บริการของระบบนิเวศและการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน 1. การประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมในแหล่งท่องเที่ยวที่มีระบบนิเวศวิทยาแนวปะการังน้ำตื้น
2. ศึกษาศักยภาพในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่ธรรมชาติ พื้นที่อนุรักษ์ พื้นที่ที่มีความสำคัญทางระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพ และกำหนดมาตรการในการจัดการแหล่งท่องเที่ยวที่คำนึงถึงการให้บริการระบบนิเวศและการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน
3. จัดการพื้นที่ชุ่มน้ำที่สำคัญเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
4. ส่งเสริมการปลูกสตอเบอรี่เพื่อสนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงนิเวศเกษตรในพื้นที่ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออก
2.2.3.2 ส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ชุมชนท้องถิ่น และผู้ประกอบการท่องเที่ยวในการพัฒนาและจัดการการท่องเที่ยวเชิงนิเวศและการท่องเที่ยวที่ยั่งยืน 1. เสริมสร้างสมรรถนะชุมชนและผู้ประกอบการในท้องถิ่นในการจัดการท่องเที่ยวเชิงนิเวศและการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนในพื้นที่ที่มีความสำคัญทางความหลากหลายทางชีวภาพ ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่งที่สำคัญ พื้นที่ชุ่มน้ำและระบบนิเวศเปราะบางอื่น
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.2.4.1 สำรวจและเฝ้าระวังโรคติดต่อที่สำคัญและสร้างมาตรการควบคุมป้องกันโรคติดต่อจากสัตว์สู่สัตว์ และสัตว์สู่คน 1. โครงการนำร่องเพื่อผลิตวัคซีนและชุดทดสอบโรคในปศุสัตว์เพื่อป้องกันการคุกคามทรัพยากรชีวภาพ
2. พัฒนาระบบการเฝ้าระวังโรคและพัฒนานักระบาดวิทยาภาคสนามด้านสัตว์ป่า
3. สำรวจและเฝ้าระวังโรคติดต่อสำคัญในสัตว์ป่า และปศุสัตว์
4. สำรวจและศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพของจุลินทรีย์ก่อโรคในปศุสัตว์
2.2.4.2 เฝ้าระวังโรคอุบัติใหม่และเชื้อดื้อยา 1. สำรวจและเฝ้าระวังเชื้อดื้อยาในปศุสัตว์
2. ป้องกันและควบคุมโรคอุบัติใหม่ในธรรมชาติ
เป้าหมาย
ภายในปี 2564 ประสิทธิภาพในการบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำเพิ่มขึ้นในทุกระดับ
ภายในปี 2564 ลดการสูญเสียระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำลงอย่างมีนัยสำคัญเพื่อให้มีการใช้ประโยชน์บริการจากระบบนิเวศ และเกื้อกูลต่อการปรับตัวจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ตัวชี้วัด

1 ภายในปี 2563 มีเครื่องมือ/กลไกการบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำในระดับจังหวัด

2 ภายในปี 2564 มีแผน/มาตรการการจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศอย่างน้อย ร้อยละ 50

มาตรการ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.3.1.1 สนับสนุนให้ภาคส่วนที่เกี่ยวข้องดำเนินการจัดทำแผนการจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำ ที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ ระดับชาติ และ/หรือแรมซาร์ไซต์ พร้อมทั้งผลักดันให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง นำแผนไปผสานสอดแทรกเข้าสู่นโยบายและแผนในระดับจังหวัด ท้องถิ่น และชุมชน 1. ประเมินประสิทธิภาพการจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ (Ramsar site ของประเทศไทย) ตามมติที่ประชุมสมัชชาภาคีอนุสัญญา ว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำ สมัยที่ 12
2. การจัดทำแผนการจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ
3. จัดทำแผนแม่บทชุมชนเพื่อฟื้นฟูพื้นที่หนองหารอย่างมีส่วนร่วม
4. การวางแผนเขตการใช้ที่ดินเพื่อบริหารจัดการพื้นที่ ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ
2.3.1.2 จัดทำ ปรับปรุง ทบทวนเครื่องมือและกลไกในการบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำ 1. ทบทวนมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2552 เรื่อง ทะเบียนรายนามพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ ระดับชาติของประเทศไทยและมาตรการ อนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.3.2.1 รวบรวม จัดทำ และสนับสนุนแนวทางปฏิบัติและคู่มือสำหรับการบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำ 1. จัดทำคู่มือมาตรฐานการจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ
2. จัดทำคู่มือแนวทางปฏิบัติที่ดีในการคุ้มครอง อนุรักษ์และใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำอย่างชาญฉลาด
3. จัดทำคู่มือการอนุรักษ์/ฟื้นฟูระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำ
2.3.2.2 เสริมสร้างสมรรถนะภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในการบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำ 1. จัดประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อนำเสนอผลการดำเนินงานที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ชุ่มน้ำ แลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงานของภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.3.3.1 สำรวจ จัดทำและขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญในระดับต่างๆ 1. เสนอพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ (Ramsar site) ในทะเบียนของอนุสัญญาว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำ
2. สำรวจและจัดทำทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำระดับจังหวัด
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.3.4.1 ควบคุมและป้องกันพื้นที่ชุ่มน้ำจากกิจกรรมที่ส่งผลกระทบต่อพื้นที่ชุ่มน้ำ เช่น การขยายตัวของชุมชน การประมงเกินขีดจำกัด ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน ภาวะมลพิษ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 1. ลดการใช้สารเคมีในพื้นที่เกษตรรอบหนองหาร
2. ติดตามตรวจสอบสถานภาพพื้นที่แรมซาร์ไซต์
เป้าหมาย
ภายในปี 2563 มีการจำแนกชนิดและการจัดทำทะเบียนของชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานในระบบนิเวศต่างๆ
ภายในปี 2563 มีมาตรการจัดการชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานที่มีลำดับความสำคัญสูงและเส้นทางการแพร่ระบาดที่สำคัญ
ตัวชี้วัด

1 มีการจัดทำทะเบียนของชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานในระบบนิเวศหลักที่สำคัญของประเทศไทย อย่างน้อย 1 ทะเบียน พร้อมมาตรการในการป้องกัน ควบคุม กำจัด และ/หรือใช้ประโยชน์ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที

2 มีมาตรการจัดการชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานในระบบนิเวศที่สำคัญของประเทศ อย่างน้อย 5 ชนิด

3 . มีมาตรการ และ/หรือวิธีการที่สำคัญในการจัดการเส้นทางของการแพร่ระบาดของชนิดพันธุ์ต่างถิ่นเข้ามาในประเทศ

มาตรการ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.4.1.1 จัดทำทะเบียน จัดลำดับความสำคัญ และกำหนดมาตรการเพื่อป้องกัน ควบคุม กำจัด และ/หรือได้ประโยชน์ชนิดพันธุต่างถิ่นและชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานพื้นที่อนุรักษ์ พื้นที่ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงและในระบบนิเวศต่างๆ 1. การศึกษาและประเมินชนิดพันธุ์ต่างถิ่นใน สวนพฤกษศาสตร์ สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดี และ สวนรวมพรรณไม้ป่า 16 สวน
2. ปรับปรุงมาตรการและทะเบียนของชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่ควรป้องกัน ควบคุม และกำจัดของประเทศไทยให้เป็นปัจจุบัน
3. ศึกษาและจัดลำดับความสำคัญของชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน ควรป้องกัน ควบคุม กำจัดและ/หรือใช้ประโยชน์ และกำหนดมาตรการในการจัดการชนิดพันธุ์เหล่านั้น
4. สำรวจ จัดทำทะเบียน และกำหนดมาตรการการจัดการของชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานในระบบนิเวศต่างๆ
5. ป้องกันและควบคุมวัชพืชน้ำ
6. แผนการปฏิบัติงานกำจัดผักตบชวาและวัชพืชน้ำ
7. ศึกษาและประเมินชนิดพันธุ์ต่างถิ่น รวมถึงจัดลำดับชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานในพื้นที่อนุรักษ์
8. สำรวจชนิดพันธุ์ต่างถิ่นในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติและจัดลำดับตามหลักเกณฑ์การจัดกลุ่มชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่ควรป้องกัน ควบคุม กำจัดของประเทศไทย
2.4.1.2 รวบรวม ศึกษา วิเคราะห์เส้นทางและ/หรือวิธีการที่สำคัญ ในการแพร่ระบาดของ ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นเข้ามาในประเทศไทย และดำเนินมาตรการในการจัดการเส้นทางและ/หรือวิธีการแพร่ระบาดนั้น 1. ติดตามตรวจสอบชนิดพันธุ์ต่างถิ่น จากการนำเข้าโดยไม่เจตนา โดยเฉพาะจากการขนส่งและคมนาคม
2. ศึกษาเส้นทางและ/หรือวิธีการสำคัญของการแพร่ระบาดชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน ที่มีลำดับความสำคัญสูงและผลักดันการดำเนินงานตามมาตรการในการจัดการเส้นทางและ/หรือวิธีการในการแพร่ระบาดที่สำคัญในภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง รวมถึงในส่วนที่ส่งผลต่อความหลากหลายของพืช
3. ศึกษาเส้นทางและ/หรือวิธีการสำคัญของการแพร่ระบาดชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน ที่มีลำดับความสำคัญสูงและผลักดันการดำเนินงานตามมาตรการในการจัดการเส้นทางและ/หรือวิธีการในการแพร่ระบาดที่สำคัญในภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง รวมถึงในส่วนที่ส่งผลต่อความหลากหลายของพืช
2.4.1.3 ส่งเสริมการศึกษาวิจัยด้านการนำชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานหรือมีแนวโน้มรุกรานไปใช้ประโยชน์ 1. ศึกษาวิจัยการผลิตพลังงานทดแทนและวัสดุบำรุงดินจากชนิดพันธุ์พืชต่างถิ่นรุกรานและพืชน้ำในพื้นที่ชุ่มน้ำอย่างเต็มรูปแบบ
2. ศึกษา วิจัยความหลากชนิดการเจริญเติบโต และผลผลิตของชนิดพันธุ์พืชต่างถิ่น
3. ศึกษาเทคนิคและแนวทางการผลิตพลังงานทดแทนและวัสดุบำรุงดินจากชนิดพันธุ์พืชต่างถิ่นรุกรานและพืชน้ำในพื้นที่ชุ่มน้ำ
4. ศึกษาวิจัยเก็บเกี่ยวและการพัฒนาเทคโนโลยีการเก็บเกี่ยวชนิดพันธุ์พืชต่างถิ่นรุกรานและพืชน้ำในพื้นที่ชุ่มน้ำเพื่อนำมาผลิตพลังงานทดแทนและวัสดุบำรุงดิน
2.4.1.4 เผยแพร่องค์ความรู้เกี่ยวกับการจัดการชนิดพันธุ์ต่างถิ่นและเสริมสร้างสมรรถนะให้กับหน่วยงานและเจ้าหน้าที่ของรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และประชาชนให้สามารถให้ข้อมูล ตรวจสอบ ป้องกัน เฝ้าระวัง ควบคุม และกำจัด ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน เส้นทางการเข้ามาของชนิดพันธุ์ต่างถิ่น และการลักลอบนำเข้าชนิดพันธุ์ต่างถิ่น 1. จัดทำเครื่องมืออย่างง่ายสำหรับการจำแนกชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานความหลากหลายทางชีวภาพ
2. จัดตั้งและดำเนินการศูนย์การเรียนรู้และควบคุมผลกระทบจากชนิดพันธุ์ต่างถิ่นต่อความหลากหลายทางชีวภาพ
3. การประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อทำคู่มือการดูแลจัดการชนิดพันธุ์ต่างถิ่น (both exotic and invasive alien species) ในสวนพฤกษศาสตร์
4. การจัดทำช่องทางและสร้างเครือข่ายการแจ้งข้อมูลชนิดพันธุ์ต่างถิ่น
เป้าหมาย
ภายในปี พ.ศ. 2564 มีกฎระเบียบตามหลักการระมัดระวังล่วงหน้าในการกำกับดูแลความปลอดภัยทางชีวภาพ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้นำไปประยุกต์ใช้ในการปรับปรุงและพัฒนากฎระเบียบข้อบังคับ และกลไก เพื่อใช้ในการกำกับ ดูแลสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรมที่เคลื่อนย้ายข้ามพรมแดน โดยให้สอดคล้องตามพันธกรณีของพิธีสารคาร์ตาเฮนาว่าด้วยความปลอดภัยทางชีวภาพ
ตัวชี้วัด

1 มีแนวทางปฏิบัติที่ปรับปรุง และการใช้เครื่องมือ กลไก ในการกำกับดูแลเรื่องความปลอดภัยทางชีวภาพของเทคโนโลยีชีวภาพสมัยใหม่ให้กับหน่วยงาน และทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องสำหรับประเทศไทย

2 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำหลักการระมัดระวังล่วงหน้าในการกำกับดูแลความปลอดภัยทางชีวภาพไปประยุกต์ใช้ในการปรับปรุงและพัฒนากฎระเบียบข้อบังคับ และกลไก เพื่อใช้ในการกำกับ ดูแลสิ่งมีชีวิตดัด

มาตรการ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
2.5.1.1 การอนุวัตการตามพิธีสารคาร์ตาเฮนาว่าด้วยความปลอดภัยทางชีวภาพ และพิธีสาร นาโงยา - กัวลาลัมเปอร์ว่าด้วยการรับผิดและชดใช้ตามพิธีสารคาร์ตาเฮนาฯ 1. ศึกษานโยบาย/มาตรการควบคุมดูแลความปลอดภัยทางชีวภาพในการใช้ประโยชน์จุลินทรีย์ดัดแปลงพันธุกรรมที่ไม่ก่อโรคในสภาพควบคุมระดับอุตสาหกรรมให้สอดคล้องกับพันธกรณีพิธีสารคาร์ตา เฮนาว่าด้วยความปลอดภัยทางชีวภาพ
2. อนุวัตการตามพิธีสารคาร์ตาเฮนาว่าด้วยความปลอดภัยทางชีวภาพ และพิธีสารนาโงยา-กัวลาลัมเปอร์ว่าด้วยการรับผิดและชดใช้ตามพิธีสารคาร์ตาเฮนาว่าด้วยความปลอดภัยทางชีวภาพ
2.5.1.2 จัดเตรียมกฎเกณฑ์และแนวทางในเรื่องการรับผิดและชดใช้เมื่อเกิดความเสียหายต่อความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งเป็นผลมาจากการขนส่ง การนำผ่าน การดูแล และการใช้สิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรมที่เคลื่อนย้ายข้ามพรมแดน 1. สนับสนุนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินงานตามแนวทางระมัดระวังล่วงหน้าในการกำกับ ดูแลสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรมที่เคลื่อนย้ายข้ามพรมแดนได้อย่างปลอดภัย
2. จัดทำเกณฑ์การประเมินมูลค่าความเสียหายและแนวทางการชดใช้ความเสียหายต่อความหลากหลายทางชีวภาพจากการใช้ประโยชน์จากสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรม
2.5.1.3 เสริมสร้างสมรรถนะด้านความปลอดภัยทางชีวภาพ และการอนุวัตการตามพิธีสารคาร์ตาเฮนาว่าด้วยความปลอดภัยทางชีวภาพแก่หน่วยงานต่างๆ รวมทั้ง เอกชน และประชาชน 1. โครงการปรับปรุงห้องปฏิบัติการ และอุปกรณ์การเก็บรักษาเชื้อพันธุ์และเซลล์ให้เป็นไปตามหลักความปลอดภัยทางชีวภาพ
2. เสริมสร้างสมรรถนะการดำเนินงานตามพันธกรณีของพิธีสารคาร์ตาเฮนาว่าด้วยความปลอดภัยทางชีวภาพ
3. เสริมสร้างความรู้ด้านความปลอดภัยทางชีวภาพสำหรับระดับนักวิชาการนักวิจัยทั้งภาครัฐและเอกชน
4. เสริมสร้างศักยภาพของหน่วยงานในการควบคุมกำกับดูแลความปลอดภัยทางชีวภาพของสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรม
5. ฝึกอบรมความปลอดภัยทางชีวภาพด้านปศุสัตว์